Press "Enter" to skip to content

Hipertermia jako stan zagrożenia życia

Zdrowy, dorosły organizm wytwarza średnio 60 kcal/h/m2. Wymaga to sprawnych mechanizmów termoregulacyjnych, których brak spowodowałby wzrost temperatury o 1°C/h.

Temperatura, powyżej której w naszych organizmach zaczynają zachodzić zagrażające życiu zmiany wynosi 41°C – białka zaczynają ulegać denaturacji, w związku z czym enzymy i struktury komórkowe przestają wywiązywać się z pełnionych dotąd funkcji. Ciągły wzrost temperatury prowadzi do nieodwracalnych uszkodzeń mózgu.

Gdy mechanizmy termoregulacyjne organizmu ulegną wyczerpaniu temperatura głęboka podnosi się powyżej górnej granicy normy – stan taki nazywamy hipertermią. Stan ten może być wywołany czynnikami zewnętrznymi (wysoka temperatura otoczenia, nadmierna ekspozycja na słońce) lub wewnętrznymi (skrajności wiekowe – dzieci i osoby starsze, zaburzenia wydzielania potu). Organizm zwiększa produkcję ciepła na skutek przyjmowania niektórych leków, używek (alkohol, amfetamina, kokaina, kofeina), co w połączeniu z długotrwałą ekspozycją na słońce, niedostateczną podażą płynów oraz wzmożoną aktywnością fizyczną może przyczynić się do wprowadzenia organizmu w stan hipertermii. Hipertermia jest stanem zagrożenia życia i może manifestować się różnymi stanami klinicznymi: przegrzaniem organizmu, wyczerpaniem cieplnym, udarem cieplnym, zespołem niewydolności narządowej, a nawet zatrzymaniem krążenia.

Przegrzanie umiarkowane to stan, z którym najczęściej mamy styczność w początkowym okresie przebywania w otoczeniu charakteryzującym się podwyższoną temperaturą. Do objawów przegrzania umiarkowanego organizmu należą przede wszystkim obrzęki – zazwyczaj zlokalizowane w okolicach stóp, a ponadto skurcze mięśni, wysypka, tężyczka i omdlenia.

Wyczerpanie cieplne to stan coraz dłuższej ekspozycji organizmu na wysoką temperaturę, w którym dochodzi do zmniejszenia objętości łożyska naczyniowego. Dochodzi do utraty płynów i sodu, a to z kolei prowadzi do poważnych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej. Do objawów wyczerpania cieplnego zaliczamy bardziej nasilone objawy towarzyszące przegrzaniu umiarkowanemu oraz dodatkowo: zawroty głowy, senność, splątanie, a nawet utratę przytomności.

Udar cieplny to stan kliniczny będący następstwem poważnego uszkodzenia mechanizmów termoregulacyjnych organizmu, który prowadzi do niewydolności wielonarządowej. Głęboka temperatura ciała przekracza 40°C. Do tego dochodzą takie objawy jak silny ból głowy, szum w uszach, nudności, wymioty, przyspieszone tętno, podwyższone ciśnienie krwi, zaburzenia psychiczne, skóra jest sucha, może dojść do oparzeń I i II°. Udar cieplny występuje w dwóch postaciach: udar cieplny klasyczny i wysiłkowy. Klasyczny udar cieplny z reguły obserwuje się u osób starszych lub niepełnosprawnych oraz u dzieci poniżej 4 roku życia (z chorobami endokrynologicznymi, neurologicznymi, krążenia), które przebywają w gorących, wilgotnych i nieprzewietrzanych pomieszczeniach. Natomiast wysiłkowy udar cieplny najczęściej występuje u osób młodych, zdrowych ze sprawnie działającymi mechanizmami termoregulacyjnymi, które często są uszkadzane przez nadmiernie wyczerpujący wysiłek fizyczny, np. podczas maratonu odbywającego się w wysokiej temperaturze.

W przypadku podejrzenia, któregokolwiek ze stanów klinicznych będących manifestem hipertermii należy jak najszybciej podjąć działania z zakresu pierwszej pomocy.

Postępowanie należy rozpocząć od przeprowadzenia oceny wstępnej poszkodowanego oraz wezwania specjalistycznej pomocy medycznej. Następnie osoba udzielająca pomocy powinna zmniejszyć narażenie poszkodowanego na ciepło poprzez przeniesienie go w chłodne miejsce i zdjęcie nadmiaru odzieży, a gdy jest przytomny i w logicznym kontakcie należy podawać mu chłodne płyny do picia. Ciało poszkodowanego należy schładzać poprzez obfite skraplanie letnią wodą i owiewanie chłodnym powietrzem oraz zastosowanie chłodnych okładów nad miejscami przebiegu dużych naczyń krwionośnych – pod pachami, w pachwinach, na szyi. Gdy poszkodowany, u którego podejrzewamy hipertermię jest nieprzytomny, należy przystąpić do standardowego postępowania według algorytmu BLS.

Hipertermia jest stanem zagrożenia życia, który może wystąpić u dzieci, młodych, zdrowych, aktywnych osób oraz u ludzi starszych – każda z tych osób wymaga w takiej sytuacji niezwłocznego udzielenia pierwszej pomocy.

Bibliografia:

  1. Skrzos K., Ciepło, cieplej, gorąco czyli hipertermia w praktyce ratownika medycznego cz.I, „Na ratunek”, nr 4/2014, str. 16–20

  2. Skrzos K., Ciepło, cieplej, gorąco czyli hipertermia w praktyce ratownika medycznego cz. II, „Na ratunek”, nr 4/2014, str. 26–30

  3. Wytyczne Resuscytacji 2015, s. 197-199

  4. Zawadzki A., Medycyna ratunkowa i  katastrof, PZWL 2011, s. 99-101

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przejdź do paska narzędzi