Press "Enter" to skip to content

Jak przeżyć 100 i więcej lat?

Średnia długość życia w Polsce wynosi 81,9 i 73,9 lat odpowiednio dla kobiet i mężczyzn (GUS, 2016). Głównymi przyczynami zgonu w naszym kraju są choroby układu krążenia, nowotwory, zatrucia i urazy. Jednakże, na świecie występują miejsca, gdzie ludzie dożywają 100 lat, a nawet więcej. Miejsca te są nazywane „niebieskimi strefami”. Czym więc zajmują się Ci ludzie? Jaki prowadzą styl życia? A może stosują ściśle określoną dietę?

https://observatoryofdemography.blogs.ie.edu

Najdłużej udokumentowaną żyjącą osobą na świecie była Jeanne Calment. Urodziła się we Francji w 1875 roku, a zmarła w 1997 roku mając 122 lata i 164 dni. Jest jedyną udokumentowaną osobą w historii, która przeżyła ponad 120 lat. Do końca swego życia zachowała pełnię sił, jeździła na rowerze oraz ćwiczyła szermierkę. Prawie przez całe życie paliła papierosy. Miała przypisywać swą długowieczność codziennemu kieliszkowi Porto, oliwie z oliwek oraz czekoladzie, którą miała zjadać kilogramami.

Podczas konferencji w Motmellier we Francji w 1999 roku włoski lekarz i statystyk medyczny Gianni Pes wygłosił referat, w którym oznajmił, że podczas swych badań określił górski obszar Barbagia znajdujący się na Sardynii jako obszar, na którym żyje najwięcej stuletnich mężczyzn na całym świecie. Doniesienie to zostało odebrane sceptycznie przez demografów. Jednak Pes i 5 innych uczonych pod przewodnictwem National Geographic rozpoczęło trwające 4 lata badania, które opublikowali w ramach Journal of Experimental Gerontology. Rok później Dan Buettner w swej książce opisał miejsca z największą liczbą żyjących stulatków.

Na świecie istnieje 5 głównych „niebieskich stref”. Są to: Barbagia na Sardynii, Ikaria w Grecji, półwysep Nicoya na Kostaryce, społeczność Adwentystów Dnia Siódmego z Loma Linda w Kalifornii oraz Okinawa w Japonii. Miejsca te charakteryzuje największy odsetek ludzi mających ponad 100 lat. Różnią się kolorem skóry, sposobem życia czy pulą genową. Łączy ich jednak szereg pewnych zwyczajów. W niniejszym artykule pod lupę zostaną wzięte trzy miejsca. Miejsca, które na pierwszy rzut oka różni wszystko. Ale czy na pewno?

Sardynia to górzysta, zielona wyspa o śródziemnomorskim klimacie leżąca w basenie Morza Śródziemnego. Tubylcy zajmują się głównie rolnictwem, chociaż nad wodą prężnie rozwija się turystyka. Wydawać by się mogło, że oprócz pięknych plaż, wiekowych borów oraz pozostałości kultury nuragijskiej na wyspie nie ma niczego ciekawego. A jednak. Podczas gdy w Europie 7 na 100 osób dożywa 100 lat, to na Sardynii odsetek ten wynosi 13,4. Gdy obszar ten ograniczyć tylko do górzystych terenów, a przede wszystkim obszaru Barbagii odsetek ten jest jeszcze wyższy i wynosi 24! Wyniki są jeszcze bardziej zaskakujące, gdy odsetek policzymy osobno dla kobiet i mężczyzn. O ile średni wiek kobiet na Sardynii jest taki sam jak w Europie północnej, to już odsetek mężczyzn dożywających 100 lat jest 3-krotnie wyższy. Tradycyjne pozdrowienie Sardyńczyków brzmi AkeA pochodzące od słów „A Kent’Annos”. Oznacza „Abyś dożył 100 lat”. Długowieczności Sardyńczyków należy jednak doszukiwać się raczej w ich nawykach aniżeli w genetyce.

Kolejne miejsce wzięte pod lupę znajduje się po drugiej stronie globu. Japońska wyspa Okinawa. Średnia wieku Japończyków w 2015 roku wynosiła ponad 83 i jest najwyższa na świecie. Archipelag Okinawa to właściwie 161 wysp. W północnej części największej z nich leży źródło sekretu długowieczności. Jest to miejsce, gdzie mieszkają najstarsze kobiety na świecie. Miejsce, gdzie ludzie żyją bez chorób. Żyją długo, umierają we śnie, szybko i często po tym jak uprawiali seks. Co takiego robią? Dieta jarska pełna kolorowych warzyw. Jedzą też ogromne ilości tofu.

Loma Linda położona jest w Kalifornii (USA) nieopodal Los Angeles. Jest to miejsce koncentracji zamieszkania wyznawców Adwentystów Dnia Siódmego. Obecne badania wykazują, że ludzie tam mieszkający żyją najdłużej w USA. Religia mieszkańców Loma Linda jest wyznacznikiem życia. Wszystkie weekendy spędzają w towarzystwie rodziny, skupiając się na Bogu, koleżeństwie i naturze. Adwentyści twierdzą, że łagodzi to stres, wzmacnia więzy społeczne i zapewnia spójne ćwiczenia. Ich dieta jest oparta głównie na roślinach. Ci, którzy spożywają mięso jedzą je raczej jako przystawkę aniżeli jako danie główne. Lekka kolacja wczesnym wieczorem to kolejna praktyka adwentystów, która pozwala uniknąć zalania ciała kaloriami w nieczynnych częściach dnia co wpływa na lepszy sen i niższy poziom BMI.

Poniżej opisana zostanie „złota” siódemka, dzięki której prawdopodobnie mieszkańcy powyższych regionów dożywają tak sędziwego wieku. Każdy z nich:

 

  1. Jest sprawny fizycznie. Długowieczni ludzie nie podnoszą ciężarów, nie biegają w maratonach i nie chodzą na siłownię. Żyją za to w środowisku „które zmusza ich do ruchu”. Jak już wcześniej wspomniano Sardynia jest górzystą wyspą, a jej mieszkańcy zajmują się wypasem zwierząt. Ponadto brak tam samochodów, czy komunikacji miejskiej (obszar głównie wiejski). Z tego powodu mieszkańcy poruszają się głównie pieszo bądź rowerem.

  2. Unika przetworzonego jedzenia. Dieta przeciętnego Sardyńczyka jeszcze kilkanaście lat temu składała się z przaśnego chleba, sera i warzyw. Mięso było spożywane sporadycznie, raz do dwóch razy w miesiącu. Podobna sytuacja ma miejsce w Loma Linda, czy na Okinawie. Ponad 90% kalorii w diecie najstarszych Okinawczyków pochodzi z roślin. Głównym składnikiem diety, który stanowi aż 67% jest batat. Bataty mają dużą zawartość potasu, magnezu, karotenoidów oraz błonnika. Dieta ludzi na Okinawie jest niskokaloryczna, ale zawiera dużą ilość składników odżywczych. Na wyspie prawie w ogóle nie pije się mleka i nie je serów, a mimo to mieszkańcom wcale nie brakuje wapnia. Ich dieta jest bardzo uboga w cukier i tłuszcze. Dieta okinawska to umiarkowane spożycie owoców morza i bardzo niska konsumpcja mięsa oraz nabiału. Białko czerpią z tofu, zupy miso oraz warzyw (głównie strączkowych). Okinawczycy regularnie spożywali wodorosty (głównie kombu, wakame, hijiki, mozuku i aasa), które są bogate w jod, mikro- i makroelementy. Posiłek kończyli nie deserem, a zieloną herbatą bogatą w polifenole ułatwiające trawienie. Japończycy z Okinawy od lat regularnie spożywają przyprawy, a w szczególności imbir, kurkumę oraz bylicę pospolitą.

  3. Mottem Japończyków jest „Hara hachi bu” – jedz do momentu aż poczujesz się w 80% najedzony. Żyj by jeść, nie jedz by żyć. Zdaniem dr. Willcox, współautora książki „ The Okinawa Program” nasz organizm potrzebuje około 20 minut, aby wysłać sygnał do mózgu, że jesteśmy najedzeni. Stulatkowie z wyspy Okinawa nigdy się nie przejadają, przez co dostarczają mniej kalorii i nie przeciążają układu pokarmowego.

  4. Sardyńczycy spożywają czerwone wino i nie chodzi tu o codzienne pijaństwo. „Niektórzy rolnicy piją wino podczas przerw w pracy w polu; większość jednak pije je tylko do kolacji i nie więcej niż ćwierć litra”. Mieszkańcy Sardynii twierdzą, że wino pochodzące z lokalnego szczepu winogron – Cannonau to istny eliksir na długowieczność. Badania dowodzą, że odmiana ta zawiera nawet 3 razy więcej flawonoidów niż inne odmiany.

  5. Żyją pełnią sił całe życie. W cywilizowanym świecie ludzie dzielą życie na dwa etapy. Etap pracy, gdy jesteśmy produktywni oraz drugi, kiedy przechodzimy na emeryturę. Wszystkie powyższe miejsca łączy jedno – spędzają starość w gronie rodziny, opiekując się młodszym pokoleniem. Osoby starsze darzone są szacunkiem i opieką. Przez to, że biorą czynny udział w życiu społecznym mają poczucie potrzeby i kochania. W języku mieszkańców Okinawy nawet nie ma słowa opisującego emeryturę. Całym życiem kieruje „Ikagai”, co w luźnym tłumaczeniu znaczy „powód, dla którego codziennie wstaję z łóżka”. Kiedy w zachodnich społeczeństwach starsi ludzie spędzają swe ostatnie dni w bujanym fotelu, to na Okinawie 102 letni mistrz karate ćwiczy się dalej w sztuce walki, a inny stuletni rybak dalej łowi ryby dla rodziny. Całe życie mają dla kogo żyć.

  6. Żyją w wierze i wspólnocie. Z ogółu stulatków „przebadanych” przez Dana Buettnera tylko kilku nie należało do żadnej religii. Pomijając wyznanie, najważniejsze dla starszych ludzi jest poczucie wspólnoty, działanie na jej rzecz i uczestnictwo w obrzędach.

  7. Wrzuć na luz! Stusiedmioletnia mieszkanka Sardynii miała rzec: „Życie jest krótkie. Nie pędź tak, bo go nie zauważysz”. Sardyńczycy uwielbiają spotkania towarzyskie, mają specyficzny humor, którym rozładowują sytuacje stresowe. Mieszkańcy Okinawy sporo czasu poświęcają medytacji. Zwiększa to ich koncentracje, łagodzi stany depresyjne oraz obniża poziom stresu. To dzięki niej mogą odpocząć i „wyluzować”

Nie ma przepisu na długowieczność. Lecz jak widać z powyższej grafiki, ludzi z Sardynii, Okinawy czy Loma Linda łączy kilka cech, które każdy z nas może z łatwością zacząć praktykować. Społeczności te stosują dietę głównie jarską, co nie znaczy, że wcale nie jedzą mięsa. Spożywają duże ilości roślin strączkowych czy orzechów. Nie objadają się. Wszystkie trzy opisane miejsca łączy ciepły, słoneczny klimat. Są to społeczności głęboko wierzące. Nie chodzi tu o samą wiarę, a o więzy społeczne, należenie do danej grupy społeczności. Co najważniejsze, swoje życie spędzają w gronie bliskich, rodzina jest dla nich najważniejsza. Starsze pokolenie opiekuje się młodszym i na odwrót, młodsze starszym. I na koniec – posiadają grono przyjaciół. Badania z Framingham wykazały, że jeżeli troje z Twych przyjaciół ma nadwagę, to jest 50% prawdopodobieństwo, że i Ty ją będziesz miał. Życie Twoich przyjaciół ma ogromny wpływ na Twoje życie w dłuższej perspektywie. Dlatego przyjmijmy, że to nasi znajomi i przyjaciele są naszą długoterminową oraz najważniejszą receptą na długowieczność.

Bibliografia:

1. Buettner D. w TED Conferences 2009. How live to be 100+ (dostęp: 13 czerwca 2018). Dostęp online: https://www.ted.com/talks/dan_buettner_how_to_live_to_be_100

2. Buettner D., 2010. The Blue Zones: Lessons for Living Longer from the People Who’Ve Lived the Longest. Washington, D.C.: National Geographic.

3. Fowler J.H., Christakis N.A., 2008. Dynamic spread of happiness in a large social network: longitudinal analysis over 20 years in the Framingham Heart Study.

4. National Geographic: Blue Zone Photos: Seventh-Day Adventists in California. (dostęp 13 czerwca 2018). Dostęp online: https://www.nationalgeographic.com/travel/happiest-places/blue-zones-california-photos/

5. Pes G.M., Tolu F., Poulain M., Errigo A., Masala S., Pietrobelli A. Battistini N.C., Maioli M., 2013. Lifestyle and nutrition related to male longevity in Sardinia: An ecological study. Nutrition, Metabolism & Cardiovascular Diseases 23: 212-219

Mgr Robert Konkel

 

robert.konkel@soimed.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przejdź do paska narzędzi