Press "Enter" to skip to content

Nadciśnienie tętnicze

Jednym z najbardziej podstawowych parametrów życiowych, o którym każdy z nas słyszał, jest ciśnienie tętnicze. Jego pomiar za pomocą sfigmomanometru (potocznie zwanego ciśnieniomierzem) jest jednym z głównych elementów badania przedmiotowego i w połączeniu z pomiarem tętna dostarcza wielu informacji ułatwiających postawienie diagnozy. Najbardziej powszechną metodą pomiaru jest tzw. metoda Korotkowa wymagająca wprawnego ucha, stetoskopu i wcześniej wspomnianego sfigmomanometru.

Ciśnienie tętnicze to nic innego jak siła z jaką krew napiera na ściany naczynia tętniczego. Wyróżniamy ciśnienie skurczowe – powstające na etapie skurczu serca oraz ciśnienie rozkurczowe, mierzone gdy serce jest w rozkurczu.

Książkowo ciśnienie skurczowe wynosi 120 mmHg, a rozkurczowe 80 mmHg, podawane jako ułamek 120/80 mmHg. Wartość ta zależy od dwóch głównych parametrów: pojemności minutowej serca* oraz oporu jaki stawiają naczynia.

Istnienie mechanizmów regulujących pozwala na utrzymanie ciśnienia tętniczego na względnie stałym poziomie, umożliwiają to m. in. baroreceptory reagujące na odkształcenie ściany tętnicy pod wpływem przepływającej krwi oraz chemoreceptory, które „czytają” zmiany stężenia CO2 we krwi. Jednak mimo istniejących mechanizmów kompensacyjnych wartości tego parametru mogą wykroczyć poza normę. Pomiar ciśnienia stanowi podstawę rozpoznania nadciśnienia tętniczego u pacjenta.

Nadciśnienie tętnicze rozpoznajemy w momencie, gdy skurczowe ciśnienie tętnicze wynosi ≥140 mmHg i/lub ciśnienie rozkurczowe ≥90 mm Hg. Prawidłowo rozpoznanie należy oprzeć na podstawie ≥2 pomiarów ciśnienia tętniczego dokonanych w ciągu 2-3 kolejnych wizyt.

Wyróżnia się dwa rodzaje tego schorzenia: nadciśnienie tętnicze pierwotne i wtórne.

Wykres 1. Stosunek procentowy ciśnienia pierwotnego do wtórnego.

Zaledwie 10 % stanowi nadciśnienie tętnicze wtórne, czyli takie, które jest spowodowane chorobami współistniejącymi. Do takich chorób należą m. in.: choroby naczyń oraz miąższu nerek, zwężenie aorty, rzucawka, obturacyjny bezdech senny, zespół retencji sodu. Jednak w znacznej większości to pierwotne nadciśnienie tętnicze spędza sen z powiek kardiologom, gdyż stanowi ono aż 90% przypadków. Dotychczasowe badania ukazują nadciśnienie jako chorobę złożoną i wieloczynnikową, a jej powstanie zarzuca się nie tylko wadliwym genom, ale również nieprawidłowej masie urodzeniowej oraz czynnikom środowiskowym. Kluczową rolę przypisuje się m.in. zaburzeniom w układzie RAA (renina-angiotensyna-aldosteron), który swój początek ma w komórkach ziarnistych ścian tętniczki doprowadzającej w nerkach. Komórki te są odpowiedzialne za wydzielanie reniny, enzymu proteolitycznego mającego na celu zapoczątkowanie kaskady reakcji, która finalnie skutkuje obkurczeniem naczyń krwionośnych i zwiększonym wydzielaniem aldosteronu odpowiedzialnego za wchłanianie zwrotne sodu. Wraz z sodem wchłaniana jest woda, co skutkuje wzrostem objętości krwi krążącej, a w konsekwencji w połączeniu ze zwiększeniem oporu naczyniowego powoduje wzrost ciśnienia tętniczego. Jest to jeden z wielu mechanizmów patogenezy nadciśnienia tętniczego, a w rzeczywistości jest to problem znacznie bardziej złożony i niebezpieczny niż by się mogło wydawać. Początkowo przebieg tej choroby jest bezobjawowy, a wczesne dolegliwości takie jak ból głowy oraz męczliwość są niespecyficzne i często bagatelizowane. Natomiast te wskazujące na rozpoznanie dają się we znaki dopiero po rozwinięciu się powikłań narządowych. Pomiar ciśnienia należy do badań prostych i nieinwazyjnych, dlatego warto stale kontrolować jego wartość aby uniknąć późniejszych dolegliwości zdrowotnych.

* Pojemność minutowa serca (CO – cardiac output) – jest to pojemność krwi jaką serce tłoczy do naczyń w ciągu jednej minuty. Zależy od częstości pracy serca (HR – heart rate) i objętości wyrzutowej (SV – stroke volume; ilość krwi wtłaczanej podczas pojedynczego skurczu serca)

CO = HR x SV

Bibliografia:

1. Januszewicz Andrzej, Nadciśnienie tętnicze zarys patogenezy, diagnostyki i leczeniawyd. IV, Kraków, Medycyna Praktyczna, 2007, 978-83-7430-090-2

2. Gajewski Piotr, Szczeklik Andrzej, Interna Szczeklika 2017, wyd.8, Kraków, Medycyna Praktyczna, 2017, 978-83-7430-517-4

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przejdź do paska narzędzi