Press "Enter" to skip to content

Śmierć – czy wiesz co to znaczy?

Każdy z nas intuicyjnie wie czym jest śmierć, ale medycyna potrzebowała konkretnej definicji śmierci, takiej która umożliwia bezsprzeczne jej stwierdzenie. W ten sposób powstała pierwsza definicja śmierci tzw. klasyczna: „Nieodwracalne ustanie krążenia krwi oznacza śmierć człowieka jako całości”. Ta definicja wydaje się dobra i oczywista dla przeciętnego człowieka. Jednak wraz z rozwojem medycyny przestała ona być wystarczająca, ponieważ odkryto, że serce ze względu na pewną samodzielność i automatyzm przez pewien czas może pracować niezależnie od obecności bądź braku czynności mózgu. Nie wspominając już o czymś dzisiaj tak oczywistym jak podstawowe i zaawansowane zabiegi resuscytacyjne, które umożliwiają powrót czynności serca. Idąc dalej tym tropem dochodzimy do nowej definicji śmierci, która brzmi: „Nieodwracalne ustanie funkcji mózgu oznacza śmierć człowieka jako całości”. Ta definicja już nie jest do końca tak zrozumiała dla przeciętnego człowieka, ponieważ o ile ustanie krążenia każdy jest w stanie zauważyć i samodzielnie „zbadać” o tyle sprawdzenie ustania funkcji mózgu wymaga pewnej wiedzy i laik nie jest sam w stanie tego organoleptycznie stwierdzić.

Ale powyższa definicja nadal nie wystarczała medykom, ponieważ doszli oni do wniosku, że śmierć jest zjawiskiem zdysocjowanym, co oznacza, iż nie wszystkie narządy, komórki umierają w jednym i tym samym momencie, lecz jest to proces rozłożony w czasie. Z drugiej jednak strony potrzebne było określenie pewnego momentu śmierci ze względu na rozwój transplantologii – oczywistym jest, że narządy oraz tkanki (poza nerkami i szpikiem) możemy pobierać tylko od zmarłych dawców – oraz z bardziej prozaicznej przyczyny, czyli kwestii formalno-prawnych. W ten sposób ustalono nową zmodyfikowaną definicję śmierci, która obecnie brzmi następująco: „Nieodwracalne ustanie funkcji pnia mózgu oznacza śmierć pnia mózgu jako całości. Niekoniecznie oznacza to natychmiastową śmierć wszystkich komórek mózgu”. Tłumacząc to w prostszy sposób – za umowny moment śmierci człowieka uznaje się śmierć pnia mózgu.

Dlaczego pień mózgu jest taki ważny i dlaczego jest najważniejszą składową tej definicji? Odpowiedź na to pytanie jest bardzo prosta. Zawiera on bowiem podstawowe ośrodki odpowiedzialne za utrzymanie oraz regulację podstawowych czynności życiowych, takich jak oddychanie, praca serca, regulacja metabolizmu oraz rytmu dobowego.

Oczywiście lekarz, a tylko on w Polsce może stwierdzić zgon, nie wykonuje za każdym razem specjalistycznych badań sprawdzających czy pień mózgu – mówiąc kolokwialnie – przestał pracować. Stwierdzenie zgonu jest dość obszernym tematem i zależy od tego w jakim stanie znajdowała się ta osoba przed śmiercią, czy zgon miał miejsce w szpitalu czy poza nim oraz w jakich warunkach osoba – której śmierć podejrzewamy – została znaleziona. Nie bez znaczenia jest również kwestia ewentualnego pobrania narządów lub tkanek do przeszczepu.

Najważniejsze jest zapamiętanie, że śmierć jest zjawiskiem zdysocjowanym, rozłożonym w czasie, a jej rozpoznanie niejednokrotnie wymaga pewnej specjalistycznej wiedzy. Więcej na temat śmierci i jej stwierdzania oraz pewnych szczególnych okolicznościach napiszę już niebawem.

Bibliografia:

1. Interna Szczeklika, Kraków, Medycyna Praktyczna, 2017

2. Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty

3. Orzeczenie śmierci mózgu. Etyczne aspekty śmierci, Anna Durka, http://www.machala.info/media/repository/STN/02_STN_Durka_A_Etyczne_aspekty_smierci.pdf [dostęp 18.05.2018r.]

Paweł Łyczywek 

pawel.lyczywek@soimed.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przejdź do paska narzędzi